mgr Magdalena Sałach-Zapaśnik · Neurologopeda
Terapia opóźnionego rozwoju mowy (ORM)
Wspieram rozwój komunikacji, rozumienia i mówienia. Każde dziecko rozwija się we własnym tempie, ale każde potrzebuje możliwości porozumiewania się.
Opóźniony rozwój mowy (ORM) to określenie trudności, w których rozwój umiejętności językowych i komunikacyjnych dziecka przebiega wolniej, niż można oczekiwać na danym etapie rozwoju.
Trudności mogą dotyczyć zarówno rozumienia mowy, jak i samodzielnego budowania wypowiedzi. Niektóre dzieci komunikują się głównie za pomocą gestów i pojedynczych słów, inne mają trudności z łączeniem wyrazów w zdania, rozwijaniem słownictwa, prawidłową odmianą wyrazów lub budowaniem wypowiedzi.
Wczesne rozpoznanie trudności i odpowiednio dobrana terapia pomagają wspierać rozwój kompetencji komunikacyjnych i językowych dziecka.
Dla kogo?
Terapia jest przeznaczona dla dzieci, u których obserwuje się:
- brak lub niewielką liczbę wypowiadanych słów;
- ograniczony zasób słownictwa czynnego i biernego;
- trudności z rozumieniem kierowanych do dziecka komunikatów;
- trudności z nazywaniem osób, przedmiotów, czynności i zjawisk;
- brak lub ograniczoną umiejętność łączenia wyrazów w proste zdania;
- trudności w budowaniu wypowiedzi i rozwijaniu kompetencji gramatycznych;
- liczne uproszczenia, opuszczenia lub zamiany głosek i sylab;
- trudności w komunikowaniu swoich potrzeb, emocji i intencji;
- ograniczoną inicjatywę komunikacyjną i trudności w prowadzeniu dialogu.
Każde dziecko wymaga indywidualnej oceny, ponieważ opóźniony rozwój mowy może mieć różne przyczyny i przebiegać w odmienny sposób.
Jakie są cele terapii?
Program terapeutyczny dostosowuję do aktualnego poziomu rozwoju dziecka, jego możliwości i indywidualnych potrzeb.
W zależności od występujących trudności terapia obejmuje:
Rozwijanie rozumienia mowy
- rozumienie nazw przedmiotów, osób i czynności;
- rozumienie prostych poleceń i komunikatów;
- rozwijanie rozumienia pojęć i zależności językowych;
- doskonalenie rozumienia pytań i bardziej złożonych wypowiedzi.
Rozwijanie komunikacji
- budowanie intencji komunikacyjnej;
- rozwijanie umiejętności inicjowania kontaktu;
- naukę wyrażania potrzeb, emocji i preferencji;
- rozwijanie naprzemienności w komunikacji i umiejętności dialogowych.
Rozwijanie mowy czynnej
- poszerzanie zasobu słownictwa;
- rozwijanie umiejętności nazywania i opisywania;
- łączenie wyrazów w coraz bardziej rozbudowane wypowiedzi;
- rozwijanie umiejętności opowiadania i budowania zdań.
Rozwijanie kompetencji językowych
- kształtowanie prawidłowych struktur gramatycznych;
- rozwijanie umiejętności odmiany wyrazów;
- budowanie zdań o coraz bardziej złożonej strukturze;
- rozwijanie umiejętności rozumienia i stosowania relacji językowych.
Doskonalenie sprawności artykulacyjnej
- rozwijanie sprawności narządów artykulacyjnych, jeśli występują takie trudności;
- kształtowanie prawidłowej realizacji głosek;
- rozwijanie słuchu fonemowego i różnicowania dźwięków mowy, jeśli wymaga tego profil trudności dziecka.
Jak wygląda terapia?
Pierwszym etapem jest konsultacja neurologopedyczna i ocena funkcjonowania dziecka. Pozwala ona określić poziom rozwoju komunikacji, rozumienia mowy, słownictwa oraz umiejętności językowych.
Na tej podstawie opracowuję indywidualny program terapii.
Zajęcia prowadzone są w formie dostosowanej do wieku, zainteresowań i możliwości dziecka. Wykorzystuję między innymi:
- zabawy rozwijające komunikację i mowę;
- aktywności tematyczne i sytuacyjne;
- materiał obrazkowy i konkretne przedmioty;
- zabawy dźwiękonaśladowcze i językowe;
- historyjki obrazkowe, sekwencje i opowiadania;
- ćwiczenia rozwijające rozumienie i budowanie wypowiedzi;
- strategie wspierające spontaniczną komunikację w codziennych sytuacjach.
W przypadku dzieci, które nie posługują się jeszcze mową funkcjonalną, mogę wprowadzać gesty, symbole obrazkowe oraz rozwiązania AAC, aby zapewnić im możliwość komunikowania się już na etapie terapii.
Rola rodziców w terapii
Rodzice są ważnymi partnerami w procesie rozwijania komunikacji dziecka. To właśnie w codziennych sytuacjach (podczas zabawy, posiłków, spacerów i wspólnych aktywności) pojawia się wiele naturalnych okazji do rozwijania mowy.
Współpraca z rodzicami obejmuje:
- przekazywanie wskazówek dotyczących wspierania rozwoju mowy w domu;
- pokazywanie sposobów rozwijania słownictwa w codziennych sytuacjach;
- naukę reagowania na komunikaty dziecka i rozwijania jego wypowiedzi;
- dobór ćwiczeń i aktywności do aktualnych możliwości dziecka;
- monitorowanie postępów i modyfikowanie celów terapeutycznych.
Dlaczego warto rozpocząć terapię?
Komunikacja jest podstawą poznawania świata, budowania relacji, wyrażania emocji i uczestniczenia w życiu społecznym.
Nie warto odkładać konsultacji w oczekiwaniu, że dziecko samo zacznie mówić. Wczesna ocena pozwala rozpoznać charakter trudności, zaplanować odpowiednie wsparcie i, jeśli jest taka potrzeba, skierować dziecko na dodatkowe konsultacje specjalistyczne.
Indywidualna droga do komunikacji
Nie porównuję dzieci i nie stosuję jednego schematu terapii. Każde dziecko ma inne potrzeby, możliwości i tempo nabywania umiejętności.
Moim celem jest rozwijanie nie tylko samej mowy, ale przede wszystkim funkcjonalnej komunikacji: umiejętności rozumienia, wyrażania myśli, potrzeb i emocji oraz nawiązywania relacji z innymi ludźmi.